Connect with us

Uncategorized

Tienduizenden mensen mogelijk onterecht in gezichtendatabase van de politie | NU

Published

on



De politie gebruikt foto’s van meer dan 1,3 miljoen personen voor gezichtsherkenning, maar heeft geen idee welke mensen terecht in de gezichtendatabase staan. Zo is dus ook niet bekend bij wie dat niet langer het geval is, bijvoorbeeld na een vrijspraak. Dat blijkt uit onderzoek van NU.nl. Deskundigen betwijfelen of gezichtsherkenning bij de politie daardoor nog geoorloofd is.

Exacte berekeningen zijn lastig, maar de politie erkent in gesprek met NU.nl dat er stevige twijfel bestaat of tienduizenden mensen terecht in de gezichtendatabase staan.

De politie gebruikt het systeem, dat CATCH heet, sinds eind 2016 om mensen op te sporen die op beeld een strafbaar feit plegen, zoals geld opnemen met een gestolen pinpas. De CATCH-software kan beelden van bijvoorbeeld een beveiligingscamera achteraf vergelijken met de gezichtsfoto’s in de database. Als dat een match oplevert, weet de politie mogelijk – want het oordeel is nooit waterdicht – wie de stelende pinner was.

De gezichtsfoto’s in de CATCH-database komen voor een groot deel uit een andere databank met verdachten en veroordeelden. Het ministerie van Justitie en Veiligheid beheert dit persoonsregister om het strafrechtproces binnen de overheid te stroomlijnen. De wet die dat regelt is sinds 2010 van kracht.

Mensen komen in die databank terecht als ze verdacht worden van bepaalde relatief zware strafbare feiten. De gezichtsfoto’s moeten verwijderd worden zodra iemand niet langer verdachte is. Voorwaarden zijn wel dat die persoon niet eerder veroordeeld is en dat er niet nog een andere zaak tegen diegene loopt.

In de eerste negen jaar sinds 2010 kwamen tienduizenden mensen in aanmerking voor een verwijderbeoordeling. Zo sprak de rechter 71.000 mensen vrij en trof het Openbaar Ministerie (OM) een schikking met 106.000 mensen die beschuldigd werden van feiten waarbij de politie verplicht een gezichtsfoto moet nemen.

De Justitiële Informatiedienst (Justid, onderdeel van het ministerie) moet vervolgens beoordelen of deze personen aan de voorwaarden voldoen om hun gezichtsfoto’s uit het persoonsregister te halen. Als na een vrijspraak nog hoger beroep volgt, is dat zolang de zaak loopt, overigens nog niet aan de orde. Het is onduidelijk hoe vaak dat bij die 71.000 personen voorkwam.

Het aantal zaken dat Justid wel beoordeelde, is echter een stuk lager dan het aantal personen dat daarvoor in aanmerking kwam. In dezelfde negen jaar behandelde de dienst bijna 16.200 verwijderverzoeken. Daarvan werd 92,8 procent goedgekeurd.

Aantal verwijderverzoeken bij Justid (1 oktober 2010 – 1 januari 2020):

  • Afkomstig van de politie: 16.049 (waarvan 14.914 goedgekeurd)
  • Afkomstig van het OM: 44 (waarvan 37 goedgekeurd)
  • Afkomstig van advocaat: 45 (waarvan 37 goedgekeurd)
  • Afkomstig van burger: 29 (waarvan 21 goedgekeurd)
  • Afkomstig van andere opsporingsinstantie: 17 (waarvan 10 goedgekeurd)

Politie wist dat mensen onterecht in CATCH zouden belanden

Dat het opschonen van de justitiedatabank niet goed gaat, erkende demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) al in 2019.

Toen de politie drie jaar eerder met gezichtsherkenning begon, was intern al bekend dat daardoor waarschijnlijk mensen onterecht in de CATCH-database zouden belanden. Dat zegt John Riemen, hoofd van het Centrum voor Biometrie van de politie, de beheerder van CATCH, in gesprek met NU.nl.

Het is onzeker of gezichtsfoto’s na goedkeuring door Justid niet alleen uit het persoonsregister van het ministerie, maar ook uit CATCH zijn verwijderd. De politie zegt “zo snel als mogelijk” te handelen na een verwijderverzoek van Justid, maar houdt daar geen statistieken over bij.

De cijfers die NU.nl opvroeg bij de politie, het ministerie van Justitie en Veiligheid, het OM en de Raad voor de rechtspraak geven voor het eerst inzicht in de omvang van het probleem.

‘Gezichtsherkenning raakt aan de menselijke integriteit’

“Ik word hier totaal niet gerust van”, reageert Joris van Hoboken, onderzoeker informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel.

Hij wijst op de gevoeligheid van gezichtsherkenning. “Het is met dit soort technieken alsof de politie een soort nummer op je voorhoofd brandmerkt. Een biometrische scan van je gezicht raakt aan de menselijke integriteit. Je kunt je gezicht niet zomaar veranderen.”

“De politie werkt altijd met gevoelige gegevens. Dat is logisch, dat doen ze in het belang van de opsporing. Maar als je in zo’n database belandt en je blijkt onschuldig, heb je het recht om verwijderd te worden. Alle alarmbellen zouden moeten afgaan als blijkt dat mensen hierin blijven hangen.”

Riemen zegt dat het Centrum voor Biometrie de CATCH-database als beheerder “bijna onmogelijk” op orde kan houden. De politie heeft altijd al gesteld dat de regels van bewaartermijnen complex zijn, zegt hij. Ook heeft de politie geen zicht op hoe een zaak tegen een verdachte afloopt zodra het onderzoek wordt overgedragen aan het OM.

Uiteindelijk is de politie afhankelijk van verwijderverzoeken van Justid, aldus Riemen. “Het liefst heb ik natuurlijk een volledig schone database”, zegt hij. “Als wij opdracht krijgen tot vernietiging, is er geen discussie.”

Het kunnen bijhouden en controleren van de gegevens is echter een voorwaarde voor de rechtmatigheid van CATCH, reageert Van Hoboken.

Politie liet privacyrisico’s niet onderzoeken

De politie heeft in 2016 ook geen formeel onderzoek naar de privacyrisico’s van CATCH uitgevoerd, zegt Riemen. Daardoor staat de rechtmatigheid van het systeem verder onder druk. In dit soort gevallen is het volgens de toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens, namelijk verplicht om zo’n onderzoek vóóraf uit te voeren.

“Hoe groter de database, hoe groter de kans dat er dingen mis kunnen gaan”, vervolgt Van Hoboken. “Bijvoorbeeld dat de politie een verkeerde match maakt en ‘s ochtends je deur intrapt. Dat je wordt verdacht van dingen die je niet gedaan hebt. Dat maakt het heel ingrijpend.”

De situatie roept volgens de onderzoeker de vraag op of CATCH legaal is. “De overheid moet wel een legitieme reden hebben om op grote schaal dit soort gevoelige gegevens op te slaan. Het moet niet andersom zijn. Dan kom je in een controlestaat terecht.”

Aanvullende reactie van de politie en het ministerie

In een aanvullende reactie wijst de politie erop dat de verplichting om privacyrisico’s in kaart te brengen pas in 2019 is ingevoerd, ruim twee jaar nadat CATCH in gebruik is genomen. Voor een systeem dat CATCH moet gaat opvolgen is zo’n privacyonderzoek wel uitgevoerd.

Daarnaast voert de politie op dit moment een onderzoek uit naar ‘weesgevallen’, biometrische gegevens waar geen lopende zaak bij gevonden kan worden.

Een betere informatie-uitwisseling tussen de systemen van Justid, de politie en het OM moet het probleem structureel oplossen, laten de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid verder weten.

Ook zegt het ministerie dat er een “grootschalige handmatige beoordeling” gaat plaatsvinden van gegevens die mogelijk onterecht in de database staan.

Omdat de huidige regels volgens het ministerie te complex en onduidelijk zijn, wordt er ook gewerkt aan een nieuwe wet die beter moet aansluiten op de praktijk.

Het OM had geen aanvullend commentaar.


Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Uncategorized

Terrassen heropenen lost volgens RIVM niets op: ‘Dan zijn parken én terrassen vol’ | NU

Published

on

By



Het argument van de burgemeesters van de grote vier steden om de terrassen te heropenen zodat enorme drukte in parken van dichtbevolkte steden voorkomen wordt, en daarmee eventuele besmettingen, houdt volgens het RIVM geen stand. “Dan zijn straks de terrassen en parken vol”, vertelt RIVM-epidemioloog Susan van ‘t Hof in gesprek met NU.nl.

Burgemeesters Femke Halsema (Amsterdam), Ahmed Aboutaleb (Rotterdam), Sharon Dijksma (Utrecht) en Jan van Zanen (Den Haag) deden vorige week de oproep om terrassen en andere buitenruimtes op een verantwoorde manier te heropenen. Vanuit de maatschappij is daar ook enorme behoefte aan, stellen zij. Het beleid zou “ongeregelde samenkomsten” tegengaan en dus besmettingen voorkomen.

Zondagavond herhaalde het teleurgestelde viertal hun oproep, toen uit het Catshuisoverleg bleek dat de geplande heropening van terrassen en de afschaffing van de avondklok op 21 april alsnog wordt uitgesteld, vermoedelijk naar 28 april. Demissionair premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) verschaffen dinsdagavond meer duidelijkheid tijdens een persconferentie.

‘Dat heropening terrassen besmettingen kan voorkomen is te eenvoudig gedacht’

Van ‘t Hof noemt de redenering dat besmettingen voorkomen kunnen worden door bijvoorbeeld het deels heropenen van terrassen “te eenvoudig gedacht”. Volgens de epidemioloog moet het aantal contacten dat mensen hebben verminderd worden en draagt de heropening van terrassen daar niet aan bij.

De epidemiologische situatie is ook niet zodanig verbeterd dat versoepelingen mogelijk zijn, beargumenteerd Van ‘t Hof. De expert erkent dat de op wekelijkse basis gemelde besmettingen stabiliteit toont, evenals de hoeveelheid ziekenhuisopnames, maar benadrukt dat de situatie in Nederland kwetsbaar blijft en er nog geen aanwijzingen zijn dat de situatie aan de beterende hand is. “Het aantal ic-opnames nam juist toe.”

‘Situatie is stabiel, maar het gaat absoluut niet goed’

“We bevinden ons nu op een soort plateau”, aldus Van ‘t Hof. “De situatie lijkt stabiel, maar de cijfers zijn nog altijd hoog. Het gaat wat mij betreft helemaal niet goed. Dat de situatie in ziekenhuizen stabiel is, betekent niet dat het goed gaat; zij zitten tegen het randje van hun kunnen aan, de zorg moest al worden afgeschaald.”

Dat de verwachte coronapiek van april tot dusver minder ernstig blijkt te zijn, is ook geen reden tot juichen, vervolgt de expert. “Als mensen zich minder goed aan de maatregelen houden, kan de échte piek op een later moment komen.”

Aan het einde van de week wordt opnieuw warm weer verwacht, met veel zon en weinig bewolking. Van ‘t Hof hoopt dat Nederlanders dan minder massaal de parken opzoeken als in voorgaande weken. “Blijf thuis of ga in je tuin zitten. Als je dat niet hebt, dan is dat even vervelend. Maar het aantal sociale contacten moet omlaag.”


Continue Reading

Uncategorized

Aandeel Braziliaanse variant in Nederlandse coronabesmettingen neemt toe | NU

Published

on

By



De Braziliaanse variant van het coronavirus is bezig aan een opmars in Nederland. Dat bevestigt een woordvoerder van het RIVM dinsdag aan NU.nl na berichtgeving door de Volkskrant.

Eind maart werd bij 1,5 procent van de tests in de Nederlandse teststraten de Braziliaanse P1-variant waargenomen. Begin maart was dat aandeel nog 0,5 procent.

“Deze cijfers lopen altijd een week of twee achter, maar dat (1,5 procent, red.) is het cijfer van week twaalf”, aldus een RIVM-woordvoerder. “We zien het aandeel van de Braziliaanse variant wel toenemen, als het ware de concurrentie aangaan met de Britse variant.”

Het merendeel van de positieve tests in Nederland betreft nog altijd de Britse variant, die in “meer dan 90 procent” van de gevallen aangetroffen wordt.

Het RIVM maakt zich echter zorgen over de opmars van de Braziliaanse variant, omdat die meer resistent tegen vaccins lijkt en waarschijnlijk besmettelijker is. “Maar dat wil niet zeggen dat de vaccins helemaal niet werken. Er is meer onderzoek nodig om daar verder nog iets over te zeggen.”

Volgens het RIVM worden andere varianten die wereldwijd zijn opgedoken, zoals de Zuid-Afrikaanse variant, in Nederland nog altijd nauwelijks vastgesteld.


Continue Reading

Uncategorized

Cavendish sprint naar tweede overwinning op rij in Ronde van Turkije | NU

Published

on

By


Mark Cavendish heeft dinsdag zijn tweede overwinning op rij geboekt in de Ronde van Turkije. De 35-jarige sprinter van Deceuninck-Quick-Step was met ruim verschil de snelste in de derde etappe naar Alanya.

Net als maandag in de tweede rit maakte Cavendish het voorbereidende werk van zijn ploeg, waartoe onder anderen Fabio Jakobsen behoort, goed af. De dertigvoudig winnaar van een Tour de France-etappe rekende af met onder anderen André Greipel, die genoegen moest nemen met een vijfde plaats.

Cavendish deelde het podium in Alanya met de Belg Jasper Philipsen van Alpecin-Fenix, die met ruim verschil als tweede finishte, en de Pool Stanislaw Aniolkowski.

Zijn overwinning is een nieuwe opsteker voor Cavendish, die dit seizoen na magere jaren een kans krijgt bij Deceuninck-Quick-Step. Hij betaalde dat vertrouwen maandag terug door zijn eerste zege in ruim drie jaar te boeken.

Dankzij die overwinning had Cavendish de leiderstrui in Turkije al te pakken en die behoudt hij logischerwijs. Philipsen is op acht seconden de nummer twee van het klassement en de Nederlander Arvid de Kleijn van Rally Cycling – hij won zondag, werd maandag vierde en finishte dinsdag op plek zeven – staat derde (+0.10).

De Ronde van Turkije, een rittenkoers op ProTour-niveau, duurt nog tot en met zondag. Woensdag wacht het peloton opnieuw een nagenoeg vlakke etappe, waarin ruim 184 kilometer wordt afgelegd tussen Alanya en Kemer.

Voor de appgebruikers: tik op bovenstaande tweet voor beelden van de winnende sprint van Mark Cavendish.




Continue Reading

Trending